Działanie i używanie polecenia do skomplikowanych nie należy. Polecenie to po prostu wysyła odpowiedni sygnał do działającego (lub nie) procesu z żądaniem jego zamknięcia, zatrzymania. Nie będziemy się skupiali na wszystkich dostępnych sygnałach, a jest ich 64! Zamiast tej nieco przerażającej liczby omówimy sobie jedynie 4.

SIGTERM – powoduje poprawne zamknięcie procesu

SIGKILL – powoduje prawdziwe zabicie procesu

SIGSTOP – zatrzymanie procesu

SIGCONT – wznowienie działania procesu, jeśli wcześniej został zatrzymany

Domyślnie stosowanym sygnałem jest SIGTERM. Co do ostatnich trzech sygnałów to one nie są tak naprawdę przetwarzane przez proces. Sprawę załatwia system operacyjny.

Do pełni szczęści potrzebny będzie nam jeszcze numer PID procesu. Sprawdzić go możemy za pomocą polecenia ps. Jeżeli już posiadamy nasz upragniony PID to możemy spróbować zakończyć wybrany przez nas proces poprzez wydanie następującego polecenia:

kill nr_PID

Nie ma również przeszkód, aby zakończyć wiele procesów naraz:

kill nr_PID1 nr_PID2 nr_PID3

Jeżeli będziemy chcieli zmienić typ sygnału to możemy się posługiwać jego wartością liczbową lub nazwą:

kill -9 nr_PID lub kill -SIGKILL nr_PID

Jeżeli będziemy chcieli poznać listę wszystkich sygnałów to możemy posłużyć się opcją -l polecenia kill lub podręcznikiem man.

Na koniec podam przykład działania sygnału SIGSTOP oraz SIGCONT. Najlepiej jak otworzymy sobie program gedit. Następnie wydamy polecenie:

kill -SIGSTOP nr_PID_gedit

Jeżeli teraz przełączymy się teraz na program gedit to możemy zaobserwować, że stanie się on nieaktywny. Do ponownego działania możemy go przywrócić korzystając z sygnału SIGCONT:

kill -SIGCONT nr_PID_gedit

Numery PID możemy również sprawdzić korzystając np. z Monitora systemu w środowisku GNOME. Tyle, że tam jest on nazwany jako ID.

Na teraz to wszystko i zapraszam ponownie.

Dlatego warto poznać polecenie who. Polecenie who podobnie jak inne polecenia w systemie Linuks posiada całkiem sporo opcji, które dość mocno rozszerzają możliwości tego polecenia, my jednak skupimy się na opcjach jakie są zgodne z tematem wpisu.

Po wydaniu samego polecenia who otrzymamy następujący wynik, który będzie się nieznacznie różnić od wyników jakie ja otrzymałem:

Jak widać w systemie jest zalogowanych dwóch użytkowników: test oraz sylwek. Użytkownik sylwek występuje dwa razy, ponieważ jest również zalogowany w środowisku graficznym. Polecenie who z parametrem -a wyświetli nam zdecydowanie więcej pozycji, ponieważ zostaną tam dołączone również informacje ze wszystkich terminali, niezależnie od tego, czy jest ktoś na dany terminal zalogowany czy nie.

Pojawiło się nam słowo LOGIN, które oznacza to, że terminal jest gotowy do logowania się użytkownika. Innym ciekawym parametrem jest parametr -q, który umożliwia zliczenie zalogowanych użytkowników w systemie.

Ostatnim parametrem o jakim warto wspomnieć jest parametr -T, który to wyświetla znak + lub – w zależności od tego czy użytkownik może odbierać i wysyłać wiadomości tekstowe przez konsolę (polecenie write).

Jeżeli ktoś jest ciekawy innych opcji dostępnych przy korzystaniu z polecenia who to zachęcam do przeczytania podręcznika man lub info (man who, man info).

1. Tworzymy plik

Zacznijmy zatem od początku. Trzeba najpierw utworzyć plik, w którym będą zawarte nasze instrukcje, można tego dokonać przy pomocy polecenia touch lub przy pomocy edytora tekstowego takiego jak mcedit.

Jak już mamy utworzony plik do którego będzie „wędrowała” zawartość skryptu należy jeszcze zmienić jego uprawnienia. Domyślnie nie będziemy mogli uruchomić skryptu korzystając z ścieżki względnej czy też bezwzględnej. Taką operację wykonujemy za pomocą polecenia chmod (nadajemy uprawnienia takie jak dla pliku wykonywalnego). Oczywiście procedura ta nie jest konieczna, ponieważ skrypt możemy uruchomić w następujący sposób:

bash nasz_skrypt 

Teraz otwórzmy nasz plik za pomocą dowolnego edytora. Jeżeli będziemy się decydowali na zmianę uprawnień to w naszym pliku w pierwszej linijce powinniśmy dopisać następujący wiersz:

#!/bin/bash 

Pozwoli to powłoce na stwierdzenie, że skrypt zostanie wykonany w powłoce BASH. Możemy tam również zamiast BASH wpisać nazwę innej powłoki (o ile jest ona zainstalowana w systemie), tylko musicie się liczyć z tym, że pewne elementy zawarte w tych wpisach poświęconych BASH nie będą działać poprawnie. Jeżeli nie dokonamy takiego wpisu to skrypt zostanie zinterpretowany przez aktualną powłokę i tak ja wspominałem wcześniej wynik może nie być zadowalający.

2. Komentarze

Komentarze jak już wspominałem w pierwszej części są dość istotnym elementem pisania skryptów. Umieszcza się je w prosty sposób, za pomocą znaku # na początku linii. Linie oznaczone takim znakiem nie będą interpretowane przez powłokę, a wygląda to tak:

#Teraz ta linia jest komentarzem! 

3. Nasz pierwszy komunikat!

Skoro jesteśmy już na tym etapie, to teraz dodając jedną linijkę będziemy mogli otrzymać może trochę bezużyteczny, ale za to nasz pierwszy działający skrypt (gdzie działanie jest widoczne). Do tego celu wykorzystamy polecenie echo, które to wypisuje na ekranie komputera zadany tekst lub zawartość zmiennych. Do tego celu można również użyć innych poleceń, ale na razie pozostaniemy przy tym.

echo "Witaj Świecie!" 

Efektem wykonania tego skryptu (po uprzednim zapisaniu naszej pracy) będzie napis zawarty w cudzysłowu.

4. Zobaczmy całość

Teraz zaprezentuję całość skryptu:

#!/bin/bash 
#Skrypt ma na celu wypisanie zadanego w jego treści komunikatu
echo "Witaj Świecie!"

Powyższy listing można przekopiować do swojego pliku i wykonać.

Na dzisiaj to byłoby wszystko. W następnej części będziemy zapoznawać się ze zmiennymi. Mam nadzieje, że sobie przećwiczycie elementy jakie zostały tutaj zawarte.

Zachęcam do pisania komentarzy oraz do przeczytania podręcznika systemowego (man bash, info bash).

• jest plikiem, który można rozróżnić od innych poprzez literę „l” przed uprawnieniami do pliku (ls -l)
• link można utworzyć nawet do nieistniejącego zasobu
• link można usunąć bez żadnych obaw o utratę danych
• link może wskazywać na plik, folder w obrębie tego samego systemu plików
• link może wskazywać na plik, folder w innym systemie plików

Inaczej sprawa wygląda w przypadku skrótów twardych (hard link). Hard link posiada następujące właściwości:

• jest inną nazwą dla pliku
• nie może być utworzony dla katalogu
• po utworzeniu dowiązania twardego usunięcie pliku oryginalnego, nie spowoduje tak naprawdę usunięcia danych, ponieważ plik ten będzie dostępny pod nazwą dowiązania twardego
• po wydaniu polecenia ls -l nie widać, że jest to hard link, ponieważ jest to tylko inna nazwa pliku, która wskazuje w systemie plików na  to samo miejsce na dysku
• dowiązania twarde nie mogą przekraczać granicy systemu plików
• dowiązanie twarde musi wskazywać na istniejący plik

Jako, że jesteśmy już niejako uświadomieni w teorii, to teraz zajmiemy się również teorią, a mianowicie omówimy sobie składnię polecenia ln oraz jego opcje.

Składnia polecenia ln przedstawia się następująco:

ln [OPCJE] CEL NAZWA_LINKU

Warto wspomnieć, że polecenie ln bez opcji tworzy link twardy, więc nie możemy tego stosować dla katalogów!

Opcje opiszę dwie. Ponieważ ln posiada sporo opcji jednak nie wszystkie opcje dotyczą tworzenia linków.

-n – tutaj mamy do czynienia z sytuacją, gdzie tworzymy link miękki (symboliczny) do katalogu. Jeżeli tworzymy skrót do skrótu, który wskazuje na katalog, to dzięki tej opcji program ln stara się zamienić stary link na nowy, zamiast tworzyć kolejny

-s - ta opcja oznacza utworzenie dowiązania miękkiego

Nadszedł czas na przykłady:

ln /home/user/skrypy/wylacz stop

Powyższe polecenie utworzy dowiązanie twarde do skryptu „wylacz”, które będzie nosiło nazwę „stop”. Jeżeli po tej operacji usuniemy skrypt o nazwie „wylacz”, to nadal plik będzie istniał ponieważ wskazuje na niego plik/link o nazwie „stop”, co może budzić słuszne skojarzenia, że polecenie to potrafi działać jak polecenie cp (kopiowanie plików).

ln -s /home/user/dane skrot_do_danych

Tutaj po przeprowadzonej pomyślnie operacji zostanie utworzone dowiązanie miękkie do folderu o nazwie „dane”. Dowiązanie to będzie nosiło nazwę „skrot_do_danych” i zostanie utworzone w katalogu w jakim się obecnie znajdujemy. W tym momencie jakbyśmy usunęli katalog „dane” stracilibyśmy katalog ponieważ skrót miękki może wskazywać na nieistniejący zasób.

Zachęcam do przeczytania podręcznika systemowego dotyczącego polecenia ln (man ln, info ln).

-a – wyświetlane są wszystkie dostępne parametry, z wyjątkiem tego co mogłoby zostać wyświetlone przy wykorzystaniu parametru -i lub -p jeżeli wynikiem było by „unknown„

-s – wyświetla nazwę jądra systemu

-n – wyświetla nazwę komputera (sieciową)

-r – wyświetla informację o wydaniu jądra systemu

-v – wyświetla wersję jądra systemu

-m – wyświetlenie architektury komputera

-p – wyświetlanie typu procesora lub „unknown”

-i – wyświetlanie informacji o platformie sprzętowej lub „unknown„

-o – wyświetlenie informacji o nazwie systemu operacyjnego

W zasadzie nie ma się co rozpisywać o tym poleceniu. Mogę tylko nadmienić, że u mnie na komputerze czy też maszynie wirtualnej polecenie uname z opcjami -i czy też -p w efekcie dało rezultat „unknown„. Polecenie to najczęściej stosuję samo lub lub z opcją -r.

Zachęcam do przeczytania podręcznika systemowego (man uname, info uname).

1. Planowanie

Zaczniemy od początku. Chcemy napisać sobie skrypt, który będzie realizował jakieś żmudne zadanie. Na początek warto by było się zastanowić co tak naprawdę ten skrypt ma robić, jakie zadania będzie realizował, czy skrypt będzie np. zapisywał jakieś dane do swoich logów, czy też warto będzie oprzeć interfejs skryptu o okna dialogowe. Dlaczego to jest ważne? Ponieważ pozwala na uporządkowanie naszej pracy, pozwala ponadto określić wstępną funkcjonalność skryptu, daje nam możliwość weryfikacji efektu końcowego w porównaniu z początkowymi założeniami. Ponadto przy bardziej rozbudowanych skryptach umożliwia zaplanowanie pracy i zamiast zastanawiania się co tu dalej zrobić, możemy sobie łatwo realizować kolejne podpunkty. Najprościej można takie zadanie wykonać zapisując sobie odpowiednie informacje w pliku tekstowym, aczkolwiek przy dużo bardziej skomplikowanych skryptach mogą się przydać diagramy UML.

2. Tworzymy skrypt

Jak już utworzymy sobie plik, w którym będziemy zapisywali poszczególne instrukcje naszego skryptu to warto pamiętać o nadaniu uprawnień do wykonywania pliku.

3. Piszemy komentarze

Z kolei tworząc skrypt należy pamiętać o tworzeniu komentarzy!!! To nie boli, a jak będziemy kiedyś chcieli zajrzeć do skryptu, aby coś poprawić, coś dopisać, będzie nam łatwiej to wykonać. No dobrze, ale co pisać w tych komentarzach? Na pewno nie będziemy opisywać działania poszczególnych funkcji czy instrukcji, ale ich cel.

Te wszystkie opisane rzeczy na początku wydają się nieistotne, ale później jak sami zobaczycie znacznie ułatwią wam życie.

W następnej części będzie zdecydowanie mniej gadania, a więcej informacji praktycznych.  Nauczymy się w niej jak utworzyć skrypt, co zrobić aby plik był wykonywany przez konsolę oraz jak tworzyć komentarze.